Begroting 2017 - 2020

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Wat willen we bereiken?

Meerjarig beleidsperspectief

Ruimtelijke Ordening
Met inachtneming van het Rijks-, provinciaal en regionaal beleid en de daarin geformuleerde doelstellingen en randvoorwaarden blijft Helmond de komende jaren werken aan de integrale ontwikkeling van de stad door middel van een actualisatie van kaderstellende beleidsnota’s, planontwikkeling, -toetsing en –-uitvoering. Kernthema is daarbij een nieuwe, evenwichtige afstemming tussen de vraag naar woningen, bedrijventerreinen, voorzieningen, groen en recreatie tot stand te brengen. Daarbij wordt rekening gehouden met een groot aantal maatschappelijke, economische en demografische lange termijn ontwikkelingen met tegelijkertijd aandacht voor de actuele uitdagingen die de huidige marktsituatie stelt.

Met de koers van de Structuurvisie Helmond 2030 spelen we in op de veranderde economische en maatschappelijke omstandigheden. Het plan geeft een flexibel perspectief, door met een ‘adaptieve’ aanpak de kansen die zich voordoen tegemoet te treden. Dit biedt ruimte voor co-creatie met particuliere initiatiefnemers, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen om samen te bewerkstelligen dat Helmond een prettige en aantrekkelijke stad is om te wonen, te werken en te recreëren. De thema’s die in deze Structuurvisie worden uitgewerkt sluiten nauw aan bij de ambities van het huidige coalitieprogramma en waar nodig zullen partiële wijzigingen volgen. Voor kwesties als duurzaamheid, kracht van samenwerking, aantrekkelijk woon- en werkklimaat en leefbaarheid zijn in deze structuurvisie de ruimtelijke voorwaarden en programmatische uitgangspunten uitgewerkt voor een langere periode.

Daarnaast blijft het van groot belang om te beschikken over een actueel bestemmingskader om dagelijkse ontwikkelingen en initiatieven adequaat te kunnen beantwoorden. Maar om de actualiteit van de bestemmingsplannen ook in de toekomst op peil te kunnen houden is –  middels een jaarlijkse programmering – een continue inspanning noodzakelijk. Hierbij is het van belang dat deze plannen de Ladder Duurzame Verstedelijking volgen (bepaling Bro). Dit vraagt niet alleen om een actuele afstemming van de plancapaciteit op gemeentelijk niveau maar zeker ook op regionaal niveau. Hierover wordt op momenteel intensief overleg gevoerd met de regio; naar verwachting zal deze afstemming dit jaar worden afgerond.

Omdat een actueel bestemmingsplankader, naast een handhavings- en toetsingsfunctie, ook een strategisch doel heeft, worden daarnaast voortdurend bestemmingsplannen opgesteld om kleinere dan wel grotere initiatieven van particulieren en bedrijven – al of niet samen met de gemeente –  mogelijk te maken binnen de regionale en lokale plancapaciteit.

Onlangs heeft de Tweede Kamer de nieuwe Omgevingswet aangenomen. Het betreft een ingrijpende wetgeving in het gehele ruimtelijk-fysieke domein, met als en heeft tot doel een betere afstemming en minder regeldruk in de complexe ruimtelijke ordeningswereld, en vooral: voor de burger een snellere en inzichtelijke vergunningssituatie. Naar verwachting wordt deze wet medio 2018 van kracht. Inmiddels is gestart met een verkenning van de implicaties van deze nieuwe wetgeving en met het opzetten van een implementatietraject. Via de G32 participeert Helmond in een projectgroep die deze implementatie begeleidt.

De zorg voor voldoende ruimtelijke plannen om nieuwe ontwikkelingen en herstructureringen te faciliteren wordt door de toenemende complexiteit en financiële afhankelijkheid in steeds sterkere mate een regionale opgave. Deze komt vooral tot uiting in de Regionale Gebiedsvisie voor de Brainportregio. Deze ruimtelijke visie wordt op zijn beurt weer ingebed in het zogenaamde MIRT-traject (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) dat met de Rijksoverheid is uitgezet om de grote ruimtelijke investeringen (waaronder infrastructuur) voor de lange termijn met de betrokken regio’s in beeld te brengen. Deze worden in de zogenoemde Gebiedsagenda Brabant vastgelegd die één keer per jaar met de Minister wordt besproken. Voor de Brainportregio Eindhoven  is het MIRT-onderzoek voor de zone Brainport Avenue aan de westzijde van Eindhoven (tegenwoordig Brainport City genoemd), waarin onder meer de ontsluiting van Airport Eindhoven en de internationale spoor- en wegverbindingen van Brainport worden uitgewerkt, ook voor de positie van onze stad van groot belang.
Daarnaast vinden voor de ontwikkeling van de oostkant van de Brainport regio diverse overleggen plaats over de bereikbaarheid, economische ontwikkeling en de woningbouwprogrammering. Met het opstellen van een bereikbaarheidsagenda voor Zuidoost-Brabant is een multimodaal bereikbaarheidspakket opgesteld om de bereikbaarheid van onze regio te verbeteren.

De gemeente voert de laatste jaren een terughoudend grondbeleid voor het uitvoeren van de ruimtelijke plannen. De uitvoering van die ruimtelijke plannen is door de economische situatie en de stagnerende vastgoedmarkt onder druk komen te staan. Uitgangspunt in de nota grondbeleid is dan ook om terughoudend te zijn met het opstarten van nieuwe plannen en bestaande plannen eerst af te maken. Binnen de contouren van deze marktsituatie worden planeconomische opzetten gemaakt, bewaakt en afgewikkeld, waarbij zoveel mogelijk marktconforme grondprijzen worden gehanteerd. Verder worden waar nodig de mogelijkheden van de  Grondexploitatiewet in combinatie met de Wet Ruimtelijke Ordening toegepast. Een belangrijk onderdeel van dit actuele grondbeleid is ook het weerstandsvermogen en de beheersing van risico’s. Meer informatie hierover vindt u in de paragraaf Grondbedrijf van deze begroting.

Specifieke ruimtelijke ontwikkelingen:
Naast de grote regionale projecten en de majeure stedelijke vernieuwingsopgaven (programma 9) staan voor de komende jaren de gewenste uitbreiding van Brandevoort (woningbouw en bedrijventerrein) en als onderdeel daarvan Brainport Slimme Wijk, de uitvoering van de Structuurvisie Stiphout (centrumontwikkeling, verkeersstructuur, woningbouw), de uitbouw van de Automotive Campus en het FoodTech Park en de invulling van het Havenpark (zie ook programma 9) centraal.

Een goed woon- en leefklimaat in de bestaande stad en de beschikbaarheid van aantrekkelijke natuur en landschap worden steeds belangrijkere vestigingsfactoren. De ambitie van Helmond op dit gebied komt vooral tot uiting in planvorming en -uitwerking voor de Goorloopzone en in het opstellen dan wel uitwerken van diverse (zogenaamde stad-land-)gebiedsvisies. Denk bijvoorbeeld aan de Groene Peelvallei en Stiphout-Croy. Ook realiseert Helmond op basis van de Kaderrichtlijn water voor 2018 de natte ecologische verbindingszones (Goorloop, Nieuwe Aa, Astense Aa en de Schootense Loop).

Wonen
Gebaseerd op de nieuwste provinciale prognoses voor de  bevolkingsomvang en –samenstelling en de daarvan af te leiden toename van de woningvoorraad, gaan wij uit van een beheerste groei voor de periode tot 2030 en van een versterking van de centrumpositie van Helmond in de regio. Naar verwachting zal dit leiden tot een bevolkingsomvang van circa 95.000 inwoners omstreeks 2030. In het licht van de weliswaar verbeterde, maar nog steeds onzekere marktomstandigheden staan de kwaliteitsdoelstellingen van deze opgave echter boven de kwantitatieve resultaten.

In de op 10 mei 2016 door de gemeenteraad vastgestelde Woonvisie 2016-2020 wordt voor de middellange termijn een verdere uitwerking van het beleid op het gebied van woningbouw gegeven. Voor wat betreft de woningbouwproductie wordt om strategische redenen vastgehouden aan de in regionaal verband vastgestelde taakstelling van (bruto) 500 woningen per jaar. Ook in Helmond lijkt de woningproductie na de crisis weer enigszins op gang te komen. Voor 2017 wordt een aanzienlijk beter resultaat verwacht. Helmond streeft naar een evenwichtige opbouw van de woningvoorraad over de stad. Daarom wordt de genoemde taakstelling  globaal verdeeld in 150 woningen in de uitleggebieden (Brandevoort), 150 woningen in de transformatiegebieden (Suytkade, Groene Loper, Centrum en Heiakker), 150 woningen in de herstructureringsgebieden (Binnenstad en Helmond-West) en 50 woningen overig.

Ter uitvoering van het Bestuursconvenant Stedelijk Gebied (2013) is de afgelopen jaren binnen het stedelijk gebied gesproken over nieuwe regionale woningbouwafspraken. Uitgangspunt daarbij is een goed functionerende en aantrekkelijke woningmarkt  en de economische ontwikkeling van de regio/Brainport. Hiervoor dient aandacht geschonken te worden aan verdere verstedelijking van Eindhoven.  In dat kader wordt ook de ontwikkeling van groenstedelijke woonmilieus in de regiogemeenten besproken. Naar verwachting zal hierover in het eerste kwartaal 2017 besluitvorming plaatsvinden.

Met de marktpartijen en woningcorporaties verenigd in de Taskforce Woningbouw wordt periodiek overleg gepleegd over de verdeling, fasering en prioritering van de woningbouwtaakstelling. Rekening houdend met sloop/onttrekkingen is de verwachting dat bij een verder herstel van de woningmarkt de komende jaren de netto woningbouwproductie naar een hoger niveau kan groeien.

In de nieuwe Woonvisie 2016 - 2020 is voorts nadrukkelijk ingegaan op de 4-jaarlijkse cyclus en de invoering van de Herziening van de Woningwet. Op basis van de nieuwe visie dienen de woningcorporaties  aan te geven wat hun bijdrage is in de realisering van de Woonvisie, waarna  nieuwe prestatieafspraken dienen te worden afgesloten, zowel met de corporaties als ook met de  huurdersbelangenorganisaties. Daarbij wordt aandacht geschonken aan de betaalbaarheid van de (sociale) woningvoorraad en de huisvesting van bijzondere doelgroepen.

Ter uitwerking van het rapport Duurzaam Betaalbaar Wonen zullen 2 pilot projecten uit de gepresenteerde concepten nader worden onderzocht en zo mogelijke gerealiseerd. In 2016 zal worden gestart met een tweetal voorbeeld-woningbouwprojecten. Dit gebeurt via de lijn van integraal ontwerpen waarbij marktpartijen en stakeholders nauw bij het proces worden betrokken.

Medio 2015 heeft de 3-daagse conferentie “Alle lichten op groen” plaats gevonden; in juni van dit jaar vond de vervolgconferentie plaats. De gemeente heeft de ambitie uitgesproken om in 2035 klimaatneutraal te zijn. Daartoe zullen ook in de bestaande woningvoorraad aanpassingen moeten worden gepleegd. Met de woningcorporaties worden hierover nadere afspraken gemaakt die moeten leiden tot een aantal voorbeeldprojecten. Hierbij is de energieneutraliteit en de zogenaamde Nul op de Meter (NOM) van de woning uitgangspunt.
Duurzaamheid en de beheersbaarheid van woonlasten worden steeds meer belangrijke thema’s.
Komend jaar zal het flankerend beleid vanuit de gemeente om  de woningvoorraad duurzamer te maken en de woningmarkt toegankelijker te maken voor starters tegen het licht gehouden worden. Zo zal onderzocht worden of en op welke wijze aan de wens van de raad om de Blijverslening in Helmond in te voeren kan worden voldaan.

Brandevoort
Specifiek aandacht met betrekking tot de woningbouwproductie wordt gegeven aan het uitleggebied Brandevoort. Doelstelling is, rekening houdend met sloopaantallen elders in de gemeente, om in Brandevoort minimaal 200 woningen per jaar te realiseren.
Er wordt momenteel veel energie gestoken in het vlottrekken van de diverse bouwprojecten in Brandevoort. Daarnaast gaat de oplevende woningmarkt ook niet aan Brandevoort voorbij. Voor het eerst sinds lange tijd is het aantal in aanbouw genomen woningen weer toegenomen. De inspanningen zijn er op gericht om dit een structureel karakter te laten krijgen.
Dit alles vraagt om een strategische oriëntatie op de verdere ontwikkelingsmogelijkheden voor deze  woningbouwversnelling in Brandevoort. Met diverse acties en nieuwe initiatieven op het gebied van bijvoorbeeld collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) en duurzame woningbouw (waaronder ook Brainport Slimme Wijk) wordt momenteel geprobeerd dit praktisch te vertalen. Mogelijk zal dit leiden tot de aanpassing van enkele gemeentelijke kaders, hetgeen aan uw raad zal worden voorgelegd.

Brainport Slimme Wijk
Een bijzondere ontwikkeling in Brandevoort is de ontwikkeling van Brainport Slimme Wijk. De wijk moet ‘slim’ worden in alle opzichten: zowel op het gebied van woningbouw en duurzaamheid, als op het vlak van mobiliteit, gezondheid, veiligheid en sociale samenhang. Brainport Slimme Wijk is veel meer dan een nieuwe impuls voor Brandevoort als plangebied. Het biedt Helmond en de Brainport regio de mogelijkheid om een living lab van wereldformaat te creëren; om een wijk te ontwikkelen die enerzijds een fijne, innovatieve, toekomstbestendige woonomgeving voor haar inwoners biedt, en die anderzijds kan dienen als voorbeeld voor wijken en steden elders in de wereld. In nauwe samenwerking met partners als de Technische Universiteit Eindhoven, Tilburg University, Stichting Brainport, Fraunhofer Gesellschaft, de gemeente Eindhoven en de provincie Noord-Brabant en SPARK Campus wordt  momenteel gewerkt aan een concrete visie inclusief business case. Als alles meezit kan er nog volgend jaar een concrete start gemaakt worden met de bouw van de slimste wijk van de wereld.

Vergunningen
Binnen de gemeente Helmond is de afgelopen jaren gewerkt aan het verkrijgen van een beter evenwicht tussen de legesraming in de begroting en de daadwerkelijke legesopbrengsten vanuit de WABO-aanvragen en de daarmee gepaard gaande kosten van de behandeling van de aanvragen.
Het bereiken van de legesopbrengsten is sterk afhankelijk van de grotere bouwaanvragen (woningbouwprojecten en bedrijfsgebouwen). Uiteraard is de economische ontwikkeling hierop sterk van invloed. De raming van de legesopbrengst is in de begroting 2016 met € 1 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit om een meer realistische situatie te creëren op basis van het beeld van de werkelijke legesopbrengsten over de afgelopen jaren. De volgende stap is om de kosten met betrekking tot WABO-aanvragen kritisch te bekijken en realistisch te maken.

Met ingang van 2017 zal naar verwachting de zogenaamde private toets gefaseerd gaan worden ingevoerd.  Bij aanvang betreft dit de bouwplannen die vallen onder de risicoklasse 1 (kleine bouwwerken). Daarna breidt dit uit naar de zwaardere risicoklassen, zodat uiteindelijk in 2019 alle bouwplannen onder de private toets vallen. Deze private toets houdt in, dat een deel van het toetsen (technische eisen uit het bouwbesluit) van een aanvraag voor een omgevingsvergunning en het toezicht op de realisatie van een bouwwerk, door private partijen zal worden uitgevoerd.
Dit kan ook invloed hebben op de legesinkomsten. Als er minder uren besteed worden aan een bouwplan zullen er, gezien het vereiste evenwicht tussen lasten en baten binnen de WABO-leges, ook minder leges voor gevraagd mogen worden.

Strategische indicatoren

Nr.

Strategische indicatoren

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

Meting: jaar, peildatum en bron

8.01

Aantal inwoners

88285

88.575

88.766

89.022

89.253

89.726

90106

jaarlijks peildatum 1-1

8.02

Ontwikkeling in aantal inwoners

290

191

256

231

473

380

jaarlijks t.o.v. 1-1 jaar ervoor

8.03

Aantal dagen dat een woning te koop staat voor verkoop in Helmond

161

185

214

165

206

154

jaarlijks, cijfers over jaar, Funda (SRE)

8.04

Gecombineerde score op basis van de mening van inwoners over de aanwezigheid van groen in en rond de stad en Helmond als groene stad

6,2

6,3

6,6

inwonersenquête najaar, vernieuwd in 2011

8.05

Gemiddelde WOZ-waarde

236000

232.000

225.000

218.000

206.000

201.000

waarstaatjegemeente.nl